چكيده:
مسكن از كاربريهاي اصلي و مهم بشري بهشمار مي رود و بههمينروي از تحولات اجتماعي – فرهنگي و اقتصادي تأثير فراواني ميپذيرد و از طرفي كميت و كيفيت آن بر مؤلفههاي ساختاري فوق تأثيرگذار است.
تعيين دقيق ساختار توسعه ساختمان، استفاده از اين ساختار را هم بهعنوان ابزار برنامهريزي و هم بهعنوان نظام ارزيابي و بخش كارهاي انجامشده ممكن خواهد ساخت. براساس سياستهاي توسعه در برنامهريزيهاي ملي، اين ساختار تعريف ميشود و در مرحله ارزيابي براساس نتايج واقعي حاصل از اجراي برنامه، عملكرد اين ساختار ارزيابي ميگردد.
در كشورهاي در حال توسعه كه بخش بزرگي از ساختوساز با گرايش به فناوري ساختمان جهاني بهدليل وابستگيها) انجام ميشود. نميتوان فناوري را بهصورت از پيش تعيينشده انتخاب نمود، بلكه بايد با برنامه مشخص فناوريها را مورد ارزيابي و سنجش قرار داد و در نهايت با اهداف ساختوساز هماهنگ نمود.
يكي از روشهاي ارزيابي، روش گسترش عملكرد كيفيت (QFD) است. در اين روش نتايج ارزيابي ميتواند از سوي انبوهسازان جهت تدوين و تبيين برنامههاي كوتاهمدت و ميانمدت جهت ارتقاي طراحي و ساخت و توسط سياستگذاران و برنامهريزان كشور، براي ارزشيابي گروه انبوهسازان و در راستاي تشويق و ترغيب آنان به ساخت مسكن با كيفيت، مورد استفاده قرار گيرد.
مرحله اول كه شناخت معيارهاي كيفيت براساس نيازهاي مشتري، رقابت بازار و پيشرفتهاي فناوري است به مرحله دوم يعني چگونگي كاربرد اين معيارها و سپس به مرحله سوم كه كاربرد و دريافت بازخورد براي طراحيهاي بعدي است، ميانجامد.
اين تلاش درواقع همان جايگزيني ديدگاه پيشگيرانه بهجاي ديدگاه اصلاحي است (كنترل پيشنگر بهجاي كنترل پسنگر).
مسأله اصلي در اين پژوهش عبارت است از:
1- تدوين، نظامي براي رتبهبندي انبوهسازان مسكن
2- روشي براي ارتقاي دايمي كيفيت در ساخت مسكن
3- راهبردي، براي تدوين سياستها و شفافسازي آييننامهها و ضوابط مربوط به مسكن
اهداف اصلي كه در اين پژوهش مورد نظر قرار گرفته است عبارتاند از:
- استفاده از روش گسترش عملكرد كيفيت براي ارزيابي عملكرد انبوهسازان مسكن، از نظر ساكنين و بهرهبرداران واحدهاي مسكوني تا با استفاده از اين روش بتوان انبوهسازان را رتبهبندي نمود.
- بومينمودن روش گسترش عملكرد كيفيت QFD براي بهكارگيري در حوزه ارتقاي دايمي كيفيت مسكن.
- استفاده از روش QFD براي برنامهريزي و تعيين سياستها و تدقيق راهبردها و خطمشيهاي اجرايي توليد مسكن.
- تعيين معيارهاي گروهبندي انتظارات، نيازها و خواستههاي ساكنين، واحدهاي مسكوني.
- برقراري روش هميشگي سنجههاي درستي كه همواره نيازها و خواستههاي بهرهبرداران را به سازندگان نشان داده و سازندگان (انبوهسازان) را براي ساختوساز بهتر هدايت كند.
- بهكاربستن، شيوه مردمسالاري در ساختوساز خانه از راه شناخت درست نيازها و خواستههاي بهرهبرداران خانهها و نوشتن آييننامهها و شيوهنامههاي دولتي براي افزايش كيفيت ساختمانها و عمر مفيد بيشتر آنها
در اين پژوهش فعاليتهاي مختلفي بهشرح زير انجام گرديده است:
مطالعات مقدماتي و كتابخانهاي شامل:
مطالعه پيرامون روش QFD از ابعاد مختلف و استفاده از منابع داخلي و خارجي، جستجو در سامانههاي داخلي و خارجي و كسب اطلاعات پيرامون روش QFD ، مطالعه پيرامون مسكن از ابعاد مختلف، مطالعه پيرامون موضوعات مديريت كيفيت، مطالعه پيرامون روشهاي بهبود ساخت در مسكن، مطالعه پيرامون مشتريان مسكن، مطالعه پيرامون روشهاي تشخيص نيازهاي مشتريان، مطالعه پيرامون سازندگان مسكن، مطالعه موضوعات آمار
براي انتخاب روشهاي آماري مورد نياز پروژه شامل:
ابزارهاي اندازهگيري، متغير و انواع متغيرهاي موجودر در پژوهشف آماره الفاي كرون باخف انواع همبستگيهاي بين عوامل و همبستگي پيرستون، آماره ليكروس مالكرين، مطالعه پيرامون ارزيابي و روشهاي مختلف آن در مسكن، مطالعه پيرامون نرمافزارهاي مختلف براي استفاده در پژوهش
اقدامات اجرايي در مرحله مقدماتي پژوهش شامل:
تشكيل يك گروه (گروه QFD ) از متخصصين در رشتههاي معماري، ساختمان، سيستمها و روشها، آمار، امور مسكن ... و انجام امور كارشناسي و تخصصي مورد نياز، تشكيل جلسات كارشناسي گروه QFD بهطور دايم و تجزيه و تحليل اطلاعات در هر بخش پروژه.
انجام مصاحبه و مشاهده از عوامل مؤثر در بخش مسكن شامل:
انجام مصاحبه با ساكنين پروژههاي شركت سرمايهگذاري مسكن در استانهاي تهران، مازندران، سيستان و بلوچستان و همدان پروژههاي رقيب و تهيه فيلم و عكس، انجام مصاحبه با حدود 30 نفر از مشاورين املاك در شهر تهران بهطور خاص و در ساير استانهاي يادشده، انجام مصاحبه با مهندسين و متخصصين ساخت مسكن، انجام مصاحبه با انبوهسازان مسكن در شهر تهران، همدان، زاهدان، آمل و بابل، انجام مصاحبه با استادكاران و كارگران ماهر تجربي خانهسازي در شهر شيراز و تهران بهطور خاص و در شهرهاي استانهاي يادشده بهطور عام، انجام مصاحبه با كارشناسان امور مسكن وزرات مسكن و شهرسازي.
مشاهده نحوه فرايند توليد و بهرهبرداري از بخشهاي مختلف خانهسازي شامل:
مشاهده از فرايند بهرهبرداري قسمتهاي مختلف مسكن و تهيه فيلم و عكس از آنها، مشاهده نحوه بهرهبرداري از قسمتهاي مختلف خانه و تهيه فيلم، مشاهده نحوه انتخاب خانه توسط مشتريان در مشاورين املاك و تهيه فيلم
اقدامات كارشناسي شامل:
تشكيل جلسات كارشناسي در طول اجراي پروژه براي انجام امور زير:
انتخاب ابزارهاي اندازهگيري؛ نحوه تشخيص خواستههاي مشتريان، تجزيه و تحليل اطلاعات دريافتي از روشهاي مختلف بهكار رفته براي تشخيص نيازها و خواستههاي مشتريان، تهيه پرسشنامه و اجراي آزمونهاي مرحلهاي و تجزيه و تحليل آنها، تهيه و تدوين پرسشنامههاي نهايي، تحليل آمارههاي بهكار گرفتهشده در تعيين روش نمونهگيري و نمونههاي منتخب در طرح، نحوه تعيين روايي پرسشنامهها، تعيين نحوه اعتبار و ميزان قابلاعتمادبودن اطلاعات پرسشنامهها، ميزان همبستگي ضرايب فني بين گروه QFD و انبوهسازان متنخب، نحوه استخراج نتايج پرسشنامهها، تعيين روش بهكار گرفته شده بريا ارزيابي عملكرد انبوهسازان، تعيين آماره مورد نياز براي نحوه استخراج نتايج براي تعيين سلايق و طبقهبندي مشتريان، روش تدقيق سياستها، برنامهها، دستورالعملهاي مربوط به بهبود كيفيت مسكن، تعيين نحوه توزيع پرسشنامهها و انتخاب سه نفر از شركت سرمايهگذاري مسكن و سازمان مسكن و شهرسازي استانها براي توزيع پرسشنامهها و آموزش اين افراد طي يك دوره در تهران بهمدت 12 ساعت بازديد اعضاي گروه در حين توزيع پرسشنامهها در استانها بهمنظور كنترل صحت اطلاعات و نحوه توزيع صحيح آن، كنترل نحوه استخراج نتايج پرسشنامهها و صحت اطلاعات استخراجشده، تشخيص خواستههاي مشتريان و تعيين اولويتهاي مربوط، تبديل و ترجمه خواستههاي مشتريان به مشخصههاي فني و مهندسي، تعيين ميزان ارتباط بين مشخصههاي فني و خواستههاي مشتريان (ضرايب فني)، تعيين برنامه براي سازندگان پروژههاي منتخب، تعيين چگونگي توسعه و بهبود خواستههاي مشتريان، تعيين ضرايب تصحيح در جدول خانه كيفيت، تعيين وزن مطلق و نسبي مشخصههاي فني و مهندسي مسكن در پروژهها، انجام محاسبات جداول خانه كيفيت براي پروژههاي منتخب و تعيين امتياز انبوهساز در هر پروژه، انتقال اطلاعات مربوط به جدول خانه كيفيت و استخراج نتايج حاصله، تجزيه و تحليل مدارك فني پروژهها بهمنظور تعيين مقادير هدف و تعيين راهكارهاي بهبود ساخت مسكن، استخراج نتايج حاصل از جدول خانه كيفيت، بهمنظور تعيين نحوه تعيين سلايق و طبقهبندي مشتريان مسكن و تعيين چگونگي تدقيق سياستها و دستورالعملهاي مربوط به مسكن و تهيه و تدوين گزارش نهايي پروژه.